Dr.Ayça KAYA

Son günlerde televizyonlarda, haber sitelerinde ve sosyal medyada aynı konu konuşuluyor: "Yeni zayıflama hapı onay aldı."

Peki bu gerçekten obezite tedavisinde yeni bir dönemin başlangıcı mı? İğne kullanmadan kilo vermek artık mümkün mü? Yoksa bu ilaç hakkında konuşulanların bir kısmı abartı mı?

Bu soruların cevabı aslında biraz "evet", biraz da "hayır".

Çünkü öncelikle şunu bilmek gerekiyor: Yeni onay alan bu ilaç, birkaç kilo vermek isteyen herkes için geliştirilmiş bir ürün değil. Obezite tedavisinde kullanılmak üzere geliştirilen ve etkinliği klinik çalışmalarla değerlendirilen bir ilaçtan bahsediyoruz. Dolayısıyla sosyal medyada karşımıza çıkan "mucize zayıflama hapı" söylemi, bilimsel gerçekleri tam olarak yansıtmıyor.

Gelin birlikte bu ilacın nasıl çalıştığına, kimler için uygun olduğuna ve gerçekten beklenen etkiyi sağlayıp sağlamadığına yakından bakalım.

Önce şu soruyu cevaplayalım: Bu ilaç nasıl kilo verdiriyor?

Aslında yeni geliştirilen bu ilaç, vücudumuzun zaten ürettiği bir hormondan ilham alıyor.

Yemek yedikten sonra bağırsaklarımızdan GLP-1 adı verilen bir hormon salgılanıyor. Bu hormon beynimize "Artık doyuyorsunuz." mesajını iletiyor, midenin boşalma hızını yavaşlatıyor ve iştahı azaltıyor.

Yeni nesil zayıflama ilaçları da tam olarak bu mekanizmayı taklit ediyor. Yani metabolizmayı hızlandırarak yağ yakan ya da enerji harcamasını mucizevi şekilde artıran ilaçlar değiller. Daha çok iştah kontrolünü destekleyen, porsiyonları küçültmeyi kolaylaştıran ve kişinin yaşam tarzı değişikliklerine uyumunu artıran tedaviler olarak düşünmek daha doğru olur.

"Peki bu ilaç iğnelerin yerine mi geçecek?"

Belki de en çok merak edilen soru bu.

Şimdiye kadar etkili kilo kaybı sağlayan GLP-1 tedavilerinin büyük bölümü enjeksiyon şeklinde uygulanıyordu. Bu durum bazı kişiler için önemli bir çekince oluşturabiliyordu.

Yeni onay alan oral GLP-1 tedavileri ise bu noktada önemli bir alternatif sunuyor. Tablet formunda kullanılabilmeleri sayesinde özellikle enjeksiyon kullanmak istemeyen bireyler için tedaviye erişimi kolaylaştırabilecek bir seçenek olarak değerlendiriliyor.

Ancak burada altını çizmek istediğim önemli bir nokta var: Tablet formunda olması, herkesin kullanabileceği anlamına gelmiyor.

Her isteyen kullanabilir mi?

Obezite tedavisinde kullanılan ilaçlar, tıpkı tansiyon veya diyabet ilaçları gibi belirli kriterleri karşılayan bireyler için planlanıyor.

Genellikle;

• Vücut kitle indeksi (BKİ) 30 kg/m² ve üzerinde olan kişilerde,
• veya BKİ 27 kg/m²'nin üzerinde olup diyabet, hipertansiyon ya da uyku apnesi gibi kilo ile ilişkili sağlık sorunları bulunan bireylerde değerlendiriliyor.

Yani yaz yaklaşırken birkaç kilo vermek amacıyla kullanılacak bir ilaçtan söz etmiyoruz.

Klinik çalışmalar umut verici ama…

Bu ilaçlarla ilgili yayınlanan çalışmalar gerçekten oldukça yüz güldürücü sonuçlar gösteriyor.

Ancak burada gözden kaçırılmaması gereken önemli bir ayrıntı var.

Çalışmalardaki katılımcılar yalnızca ilacı kullanmıyor; aynı zamanda beslenme danışmanlığı alıyor, fiziksel aktivite programlarına katılıyor ve düzenli olarak takip ediliyor.

Dolayısıyla elde edilen başarılı sonuçların arkasında ilaç kadar yaşam tarzı değişikliği de bulunuyor.

Bu nedenle "Hapı kullanayım, istediğim gibi beslenmeye devam edeyim." düşüncesi ne yazık ki gerçekçi değil.

Son olarak şunu unutmamak gerekiyor…

Obezite, günümüzde kronik bir hastalık olarak kabul ediliyor. Bu nedenle tedavisinde kullanılan ilaçlar da tek başına mucize yaratmıyor.

Doğru hasta seçimi, hekim kontrolü, kişiye özel beslenme planı, düzenli fiziksel aktivite ve davranış değişikliği hâlâ tedavinin temel taşlarını oluşturuyor.

Yeni geliştirilen oral GLP-1 ilaçları ise bu süreci destekleyebilecek önemli bir seçenek olarak karşımıza çıkıyor.

Belki de bu ilaçların en büyük katkısı, obezite tedavisini daha erişilebilir hâle getirmeleri olacak. Ancak her yeni tedavide olduğu gibi, beklentileri bilimsel gerçeklerle dengelemek ve tedaviyi mutlaka sağlık profesyonellerinin rehberliğinde planlamak büyük önem taşıyor.

KAYNAKLAR

1. Jastreboff, A. M., Aronne, L. J., Ahmad, N. N., Wharton, S., Connery, L., Alves, B., Kiyosue, A., Zhang, S., Liu, B., Bunck, M. C., & Stefánsson, B. (2022). Tirzepatide once weekly for the treatment of obesity. The New England Journal of Medicine, 387(3), 205–216.
2. Rubino, D. M., Greenway, F. L., Khalid, U., O'Neil, P. M., Rosenstock, J., Sørrig, R., Wadden, T. A., Wharton, S., Garvey, W. T., & STEP 1 Study Group. (2022). Effect of continued weekly subcutaneous semaglutide vs placebo on weight loss maintenance in adults with overweight or obesity: The STEP 4 randomized clinical trial. JAMA, 325(14), 1414–1425.
3. Wilding, J. P. H., Batterham, R. L., Davies, M., Van Gaal, L. F., Kandler, K., Lingvay, I., O'Neil, P. M., Rosenstock, J., Wadden, T. A., Wharton, S., & STEP 1 Study Group. (2021). Once-weekly semaglutide in adults with overweight or obesity. The New England Journal of Medicine, 384(11), 989–1002.
4. American Gastroenterological Association. (2022). AGA clinical practice guideline on pharmacological interventions for adults with obesity. Gastroenterology, 163(5), 1198–1225.
5. Erdoğan Erden, E., Yazıcı, Z. G., Kılıç, C., Aydın, S., & Kılıç, F. S. (2023). Obezite tedavisinde farmakolojik yaklaşımlar. Osmangazi Tıp Dergisi, 45(1), 142–150.
6. Erbakan, M. (2025). Obezite yönetiminde multidisipliner yaklaşım ve güncel farmakolojik ve cerrahi seçenekler. Journal of One Health Research.
7. Araç, E., Solmaz, İ., & Alakuş, Ö. F. (2025). Semaglutid başlanan obezite hastalarında kısa dönem (1. ve 3. ay) antropometrik sonuçların değerlendirilmesi: İki üçüncü basamak merkez deneyimi. Dicle Tıp Dergisi, 52(4), 821–826.